In 1955 maakt de kunstenaar Wessel Couzijn een beeldhouwwerk ter nagedachtenis van een vooraanstaande figuur in de Nederlandse luchtvaart, maar in plaats van de oorspronkelijk beoogde locatie krijgt het bronzen beeld zijn plek op de gevel van een nieuw gebouwde doopsgezinde kerk in Slotermeer.
Locatie
De Olijftak
Arthur van Schendelstraat 17
Type
Kerk
Religieuze gemeenschap
Doopsgezinde Kerk
Object
Expressionistisch beeldhouwwerk van een vogelachtig figuur
Maker en datering
Wessel Couzijn
1955
Bezichtigen
De Olijftak is nu de El Hijra Moskee. Het beeldhouwwerk staat momenteel aan de achterkant van de Singelkerk, tussen Herengracht 429 en 433
Vliegend/Vogel krijgt een plaats in de Olijftak
De doopsgezinde kerk De Olijftak opent in Amsterdam-Slotermeer op 28 oktober 1956. Dit moderne gebouw, ontworpen door architect Karel Sijmons, ook bekend van de Thomaskerk in Amsterdam, heeft een sober interieur en een exterieur van baksteen en beton. Twee jaar na de opening van de kerk coördineert predikant Henk Bremer de aankoop van het bronzen beeld Vliegend/Vogel van de Nederlandse beeldhouwer Wessel Couzijn (1912–1984) voor de gevel.
Hoewel dit beeld al lange tijd in bezit is van de doopsgezinde gemeente van Amsterdam, is het niet gemaakt voor plaatsing op een kerk. De sculptuur dient oorspronkelijk ter nagedachtenis aan de Nederlandse luchtvaartpionier en latere KLM-president Albert Plesman (1889–1953). De beeldhouwers Han Richters, John Raedecker, Albert Termote en Couzijn krijgen na het overlijden van Plesman het verzoek om ontwerpen voor dit monument in te dienen. De commissie die de opdracht organiseert, benadert uiteindelijk echter Mari Andriessen voor het project. In plaats van een abstracte artistieke verbeelding van het vliegen kiest men voor een figuratief standbeeld van Plesman.
Dominee Bremer vraagt Couzijn aanvankelijk of hij een beeld van Johannes de Doper kan maken. Hoewel Couzijn geen interesse heeft om deze opdracht aan te nemen, stelt hij enkele andere kunstenaars voor die deze opdracht mogelijk kunnen uitvoeren. In de loop van de gesprekken raakt Bremer echter geïnteresseerd in het abstracte, vogelachtige beeld dat hij in het atelier van Couzijn ziet, ook al herinnert Couzijn hem eraan dat hij het voor een “vliegveld” heeft gemaakt. Het kerkbestuur bekijkt het werk in het atelier en geeft zijn goedkeuring.
De Olijftak in Nieuw-West is een van de meerdere nieuwe wijkgebonden gebedshuizen die in de twintigste eeuw worden gebouwd voor de doopsgezinde gemeente van Amsterdam. Andere zijn de Oosterparkkerk in Oost (1904–1975) en het wijkgebouw aan de Karperweg in Oud-Zuid (1928–2010). Enige tijd werden er ook diensten gehouden in het bejaardentehuis Menno Simonshuis in Buitenveldert. Door veranderende prioriteiten binnen de gemeente worden de diensten in deze twintigste-eeuwse gebouwen uiteindelijk stopgezet en concentreert het gemeentelijke leven zich rond de voortdurende activiteiten in de Singelkerk (1608–heden) en de Meerpadkerk in Noord (1843–heden). De Olijftak wordt verkocht aan de Gereformeerde Kerk, die het gebouw van 1969 tot 1993 gebruikt. Daarna staat het leeg totdat het wordt aangepast voor het huidige gebruik als de El Hijra-moskee. In 1996 wordt Vliegend/Vogel verplaatst naar zijn huidige locatie boven de deuren van de Singelkerk aan de Herengrachtzijde.
Nina Schroeder-van 't Schip
Kunsthistorica en doopsgezind erfgoedspecialiste Doopsgezind Amsterdam
Laatst bewerkt
26 maart 2026
Vliegend/Vogel, Wessel Couzijn, 1955, brons. Collectie Doopsgezind Amsterdam.
Exterieur: Stadsarchief Amsterdam
Burgemeester Rendorpstraat, Kerk "De Olijftak", met lantaarnpalen en brandkraan, onbekende fotograaf, juli 1972. Stadsarchief Amsterdam: Collectie Archief van de Dienst Ruimtelijke Ordening: foto's afdeling B.
Vliegend/Vogel, Wessel Couzijn, 1964, brons, tweede afgietsel. Collectie Gemeente Haarlem. Fotografie: Wikimedia Commons.
Algemene Doopsgezinde Sociëteit, Doopsgezind Jaarboekje (1957) 30-33.
Boelema, I. (ed.), Wessel Couzijn, Weesp: Stichting Openbaar Kunstbezit (1986).
Goedings, T., Het licht bij noordenwind: Friso ten Holt, schilder (Zwolle: Waanders Uitgevers, 2017).
Veer, P. ter, “De vogel aan de achtergevel van de Singelkerk,” in: doopsgezind Amsterdam (maandblad van de doopsgezinde gemeente) vol. 64, no. 7 (2025) 1-3.
Online bronnen
Gemeente Amsterdam, “De Olijftak: Glas-in-loodramen Friso ten Holt,” Erfgoedregister
Laatst gecontroleerd 19-03-2026
Gemeente Amsterdam, “Vliegende vogel,” Erfgoedregister
Laatst gecontroleerd 19-03-2026
Gemeente Haarlem (Beleidsafdeling Cultuur), “Vliegend,” Haarlemsbeeld: Kunst in de openbare ruimte
Laatst gecontroleerd 19-03-2026





