De Engelse Kerk en haar preekstoelen: De Alteratie, Willem en Mary... en Mondriaan

Na de overgang naar het protestantisme in 1598 staat de voormalige katholieke kerk van het Begijnhof bijna twintig jaar buiten gebruik. Het gebouw wordt tijdelijk gebruikt als opslagruimte, totdat de stedelijke autoriteiten van Amsterdam besluiten in te gaan op een verzoek om een Engelstalige hervormde kerk in de stad te vestigen. Rev. John Paget, de eerste van vele Engelse en Schotse hervormde predikanten, houdt op 5 februari 1607 de openingspreek in de kerk.

Het interieur van het kerkgebouw is aangepast aan de hervormde geloofsovertuigingen en praktijken. Om de focus weg te nemen van de locatie van het voormalige katholieke hoogaltaar en in plaats daarvan de Bijbel en de prediking te benadrukken, wordt de oriëntatie van de kerkzaal veranderd. De nieuwe locatie van de preekstoel, waar tijdens protestantse diensten de focus ligt, is in het midden van de lange noordelijke muur. Deze plek op de noordelijke muur is nog steeds zichtbaar. Het pleisterwerk rond twee ramen is schuin aangebracht, zodat het natuurlijke licht zijwaarts op deze plek in de kerk valt. Aan de tegenoverliggende zuidmuur bevindt zich een rijk versierde houten bank, de Burgemeestersbank, waar belangrijke stedelijke bestuurders welkom waren en goed zicht hadden op de dienst. De kerk behield deze oriëntatie tot 1912.

Hoewel de oorspronkelijke preekstoel uit deze vroege hervormde periode niet meer in gebruik is, wordt nog altijd de prachtige messing lessenaar uit 1689 gebruikt. Deze was een geschenk van stadhouder Willem III van Oranje en Mary Stuart ter gelegenheid van hun troonsbestijging in Groot-Brittannië. Deze vroegmoderne schat rust nu op een veel recenter ontworpen houten preekstoel met panelen die ontworpen zijn door kunstenaar Piet Mondriaan (die vooral bekendstaat om zijn latere abstracte werken met kleurrijke vlakken). De ontwerpen zijn in reliëf uitgehouwen door Edema van der Tuuk. Deze nieuwe preekstoel is gemaakt ter gelegenheid van een andere koninklijke gebeurtenis: de troonsbestijging van koningin Wilhelmina in 1898. Van links naar rechts tonen de panelen: Kerk en Staat (met de toegangspoort naar het Begijnhof), de Kerk als leermeester, een engel die het Nederlandse wapen zegent en de Kerk als weldadige beschermster.

Tegenwoordig is de kerk ingericht met banken en stoelen die opnieuw gericht zijn naar de oostkant. De preekstoel blijft echter een belangrijk middelpunt. De Engelse Hervormde Kerk is verbonden aan zowel de Presbyterian Church (Church of Scotland) als aan de Protestantse Kerk Nederland.